Dönerli Sayım: Yıl Sonunu Beklemeden Stoğu Doğru Tutmak

Dönerli sayım (cycle counting), tüm depoyu bir günde saymak yerine ürünleri gruplara ayırıp her grubu kendi periyodunda saymaktır. Depo çalışmaya devam eder.

Yılda bir kez yapılan büyük sayımın sorunu şu: fark çıktığında hangi ayda oluştuğu bilinmez. Bir yıllık hareket içinde kaynak aramak pratikte imkânsızdır. Perakende ve toptan ticarette bu yöntem giderek yaygınlaşıyor.

Dönerli sayım şu durumlarda anlamlı:

• Depoyu bir gün durdurmanın maliyeti yüksekse
• Stok kalem sayısı fazlaysa (binlerle ifade ediliyorsa)
• Sayım farkı kronikleşmişse ve kaynağı bulunamıyorsa
• Hareket hızı ürün grupları arasında çok değişiyorsa
• Çok depolu yapıda tüm lokasyonları aynı gün saymak mümkün değilse

Az kalemli ve düşük hacimli bir depoda yıllık sayım yeterli; dönerli sayım kurmak gereksiz yük getirir.

ABC sınıflandırması

Ürünler değer ve hareket hızına göre üç gruba ayrılır. A grubu (az kalem, yüksek değer) sık sayılır; C grubu (çok kalem, düşük değer) seyrek. Sayım eforu değerin olduğu yere yoğunlaşır.

Sayım takvimi

Her grup için periyot belirlenir — örneğin A ayda bir, B üç ayda bir, C yılda bir. Takvim sisteme tanımlanır ve sayım listesi otomatik oluşur.

Hareketsiz anda sayım

Sayılan ürün grubu için o kısa süre boyunca hareket durdurulur ya da sayım mesai dışına alınır. Tüm depoyu durdurmaya gerek kalmaz.

Fark toleransı

Her grup için kabul edilebilir fark eşiği belirlenir. Eşiği aşan farklar ayrı incelenir; küçük farklar otomatik düzeltilir. Her farkı araştırmak, hiçbirini araştırmamaya dönüşüyor.

Kök neden kaydı

Eşiği aşan farkın sebebi yazılır: belgesiz transfer, yanlış birim, eksik iade, hasar. Bu kayıt birikince asıl sorun ortaya çıkıyor — ve genelde tek bir süreç adımı oluyor.

Yıl sonu sayımıyla ilişkisi

Dönerli sayım, mali yıl sonu sayım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ama yıl sonu sayımını sürpriz olmaktan çıkarır.

Birinci fayda farkın kaynağının bulunabilir hale gelmesi. Bir aylık pencerede hareket sayısı sınırlı olduğu için kök neden aranabiliyor.

İkincisi operasyonel: depo yılda bir gün durmuyor. Sevkiyatı yoğun işletmelerde bu tek başına belirleyici.

Üçüncüsü stok doğruluğunun sürekli yüksek kalması. Doğru stok, satışta verilen sözün tutulması demek — “var” denilen ürünün gerçekten olması.

Dönerli sayım ek modül gerektirmez; sayım fişi ve ABC sınıflandırması mevcut stok yapısının içinde kurgulanır. Maliyet kurulumdaki tanımlama emeğidir.

El terminali kullanılacaksa donanım kalemi devreye girer. Terminal olmadan da yapılabilir ama kalem sayısı yüksek depolarda kâğıtla sayım hem yavaş hem hatalı oluyor.

Asıl yatırım düzenlilik: takvimin uygulanması. Birkaç ay sonra aksatılan bir dönerli sayım düzeni, kurulmamış olandan farksız hale geliyor.

Kurulumda ABC sınıflandırmasını birlikte çıkarıyoruz ve ilk sayım turunu beraber yapıyoruz. Fark toleransları ilk turun sonuçlarına göre belirleniyor — baştan tahminle koymak genelde tutmuyor.

Üç ay sonra bir gözden geçirme yapıyoruz: takvim uygulanabiliyor mu, periyotlar gerçekçi mi.