ETA’da Yedekleme ve Veri Güvenliği: Yedek Var mı, Dönülüyor mu?

Yedekleme, verinin kaybolması durumunda geri dönülebilecek bir kopyasının tutulmasıdır. Kulağa basit gelir; sahada en sık karşılaştığımız tablo ise şudur: yedek alınıyor, ama hiç denenmemiş.

Denenmemiş yedek bir güvence değil, bir varsayımdır. Gerçek soru “yedek alıyor musunuz” değil, “en son ne zaman yedekten döndünüz” olmalıdır.

Yedekleme her kurulumun konusudur; ama şu durumlarda mevcut düzenin acilen gözden geçirilmesi gerekir:

• Yedek aynı bilgisayarda ya da aynı sunucuda duruyorsa
• Yedek alınıyor ama dönüş hiç denenmemişse
• Yedekleme manuel yapılıyor ve “unutulduğu” günler varsa
• Yedeğin alındığından yalnızca bir kişinin haberi varsa
• Fidye yazılımı ihtimali hiç konuşulmamışsa

Son madde giderek daha fazla gündeme geliyor: ağa bağlı bir yedek, ana veriyle birlikte şifrelenebiliyor. Bu yüzden yedeğin en az bir kopyasının bağlantısız (çevrimdışı ya da ayrı erişimli) tutulması gerekiyor.

Otomatik ve düzenli

Yedek insana bağlı olmamalıdır. Zamanlanmış bir görev olarak çalışır ve sonucu raporlanır. Başarısız yedek sessizce geçilmemeli, bildirim üretmelidir.

Üç kopya kuralı

Yaygın pratik: verinin üç kopyası, iki farklı ortamda, biri farklı lokasyonda. Küçük işletmelerde bu, sunucu + harici disk + bulut şeklinde uygulanabiliyor.

Çevrimdışı kopya

En az bir kopya sürekli bağlı olmamalıdır. Fidye yazılımı senaryosunda kurtaran kopya genelde budur.

Geri dönüş testi

Yılda en az bir kez, yedekten bir test ortamına dönülür ve program açılıp birkaç kayıt kontrol edilir. Bu test yapılmadığı sürece yedeğin çalıştığı bilinmez.

Saklama süresi

Kaç günlük/aylık yedeğin tutulacağı belirlenir. Yalnızca son yedeği tutmak risklidir: hata fark edilmeden önce alınmış bir yedek gerekebilir.

Yedeklemenin “avantajı” yoktur; yokluğunun maliyeti vardır. Gerçekçi çerçeve budur.

Somut karşılığı şu: veri kaybı yaşandığında kaybedilen süre, yedek düzenine bağlı olarak saatler ile haftalar arasında değişir. Günlük otomatik yedeği ve test edilmiş geri dönüş prosedürü olan bir işletmede kayıp en fazla bir günlük veridir.

İkinci karşılık huzur: sunucu değişimi, sürüm güncellemesi ya da taşınma gibi riskli işlemler, çalışan bir yedek varken çok daha rahat yapılır.

Yedekleme maliyeti genelde küçüktür: harici disk, bulut depolama aboneliği ve bir defalık kurulum emeği. Veri hacmi büyüdükçe bulut depolama kalemi artar ama çoğu KOBİ için ihmal edilebilir seviyededir.

Karşılaştırma yapılacaksa şu soruyla yapılmalı: bir haftalık veri kaybı bu işletmeye neye mal olur? Cevap genelde yıllık yedekleme maliyetinin çok üstünde çıkıyor.

Kurulumda yedekleme düzenini birlikte kuruyor ve yazılı hale getiriyoruz: ne, nereye, hangi sıklıkta, kim kontrol edecek.

Yılda bir kez geri dönüş testi yapmanızı öneriyoruz; isterseniz bu testi birlikte yapıyoruz. Test edilmemiş bir yedek düzeni, olmayan bir yedek düzeniyle aynı riski taşıyor.